Ağırlıklı Not Ortalaması Nasıl Hesaplanır?

Kredili derslerde not ortalaması, vize-final ağırlığı ve aritmetik ortalamayla farkı; adım adım örneklerle.

Dönem sonunda transkripte bakınca beklediğinizden farklı bir ortalama görebilirsiniz. Bunun en yaygın nedeni, notların eşit değil, ders kredisine göre ağırlıklandırılmasıdır. Ağırlıklı ortalamayı bir kez anladığınızda hem not ortalamanızı hem de vize-final hesabını kendiniz kontrol edebilirsiniz.

Aritmetik ortalama ile farkı

Aritmetik ortalamada notları toplayıp not sayısına bölersiniz. 90, 70 ve 80 notlarının aritmetik ortalaması 80'dir. Ağırlıklı ortalamada her not, bir katsayıyla (kredi, yüzde payı gibi) çarpılır, çarpımlar toplanır ve sonuç katsayıların toplamına bölünür.

Kredili derslerde örnek

Üç dersiniz olsun: Matematik 6 kredi ve notunuz 90, Tarih 2 kredi ve notunuz 70, Fizik 4 kredi ve notunuz 80.

90 × 6 = 540
70 × 2 = 140
80 × 4 = 320

Toplam 1.000, krediler toplamı 12. Ağırlıklı ortalama 1.000 ÷ 12 = 83,33 eder. Aritmetik ortalama 80 olduğu halde ağırlıklı ortalama daha yüksek çıktı, çünkü yüksek notu en çok kredili derste aldınız. Tersi de mümkündür: düşük kredili bir derste aldığınız yüksek not ortalamayı pek kıpırdatmaz.

Vize ve final ağırlığı

Birçok üniversite dersi vize yüzde 40, final yüzde 60 gibi oranlarla değerlendirir. Vizeden 50, finalden 80 aldıysanız ders notunuz 50 × 0,40 + 80 × 0,60 = 20 + 48 = 68 olur. Oranlar okuldan okula, hatta dersten derse değişir; ders bilgi paketine ya da yönetmeliğe bakın. Bazı okullar finalde belirli bir alt sınırı geçmeyi ayrıca şart koşar.

4'lük sisteme çevirme

Türkiye'deki üniversitelerin çoğu harf notu ve 4'lük sistem kullanır. Harf notlarının 4'lük karşılıkları ve 100'lük sistemden çevirme yöntemi üniversiteden üniversiteye farklıdır. İş başvurusu ya da yurt dışı başvurusu için çevirme gerekiyorsa okulunuzun resmî dönüşüm tablosunu esas alın.

Sık yapılan hatalar

Kredileri unutup düz ortalama almak.
Ağırlıkların toplamını 100 yerine yanlış bir sayıya bölmek.
Geçme notu olmayan ya da "geçti/kaldı" şeklinde değerlendirilen dersleri ortalamaya katmak. Bu dersler genelde ortalamaya girmez.
Tekrar alınan derste eski notu da saymak. Okullar genelde son notu esas alır, ama kuralı kendi yönetmeliğinizden kontrol edin.

Ortalama hesaplama aracında her satıra not ve kredisini yazmanız yeterli (örneğin "90 6"). Araç ağırlıklı ve aritmetik ortalamayı birlikte gösterir. Vize ve final için ayrı bir vize-final hesaplama aracı da var.