Net Maaştan Brüte Geçerken Kafanızı Karıştıran Şeyler

İş görüşmesinde 'net 40 bin istiyorum' dedin, işveren brüt teklif verdi. Şimdi ne olacak?

Özet

Türkiye'de iş görüşmeleri genelde net maaş üzerinden konuşulur ama sözleşmeye brüt yazılır. Bu ikisi arasındaki fark küçük değil — bazen %35'e kadar çıkabiliyor, ve bu fark her ay değişebiliyor da.

Adım adım

Önce şunu bilin: brüt maaş, işverenin sizin için ayırdığı bütçe değil. SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra elinize geçen net maaştır asıl konuştuğunuz.
SGK primi (%14) ve işsizlik sigortası (%1) sabit oranlar — brüt ne olursa olsun aynı yüzde düşülür, ta ki SGK tavanına (2026'da 73.729,87 TL) ulaşana kadar.
Gelir vergisi ise kademeli artıyor, ve burada işler karışıyor: yılın ilk aylarında düşük dilimden başlarsınız ama Aralık'a doğru kümülatif gelir arttıkça daha yüksek dilime girebilirsiniz. Yani Ocak'ta aldığınız net ile Kasım'da aldığınız net, brüt hiç değişmese bile farklı olabilir.
2022'den beri bir de asgari ücret istisnası var — herkesin vergisinden, asgari ücretlinin ödediği vergi kadar bir tutar düşülüyor. Bu, düşük-orta gelirlilerde neti belirgin şekilde artırıyor.
Pratik yol: pazarlık yaparken hep net konuşun, sözleşmeye geçmeden önce brüt karşılığını mutlaka bir hesaplayıcıyla kontrol edin. Sözlü anlaşma ile kağıda dökülen rakam arasında fark çıkması, işe başladıktan sonra en can sıkıcı sürprizlerden biri.

Üçüncü rakam: işverenin maliyeti

Görüşmede iki rakam konuşulur, ama işveren tarafında bir üçüncüsü vardır. İşveren, sizin brüt ücretinizin üzerine ayrıca kendi payına düşen SGK ve işsizlik sigortası primlerini öder. Yani şirketin bütçesinde sizin için ayrılan tutar brütten de yüksektir. Bunu bilmek pazarlıkta işe yarar: işveren "bütçemiz bu" dediğinde, hangi rakamdan söz ettiğini sormak iki tarafın aynı şeyi konuştuğundan emin olmanızı sağlar.

Teklifi okurken sorulacak sorular

Teklif edilen rakam aylık mı, yıllık mı? Yıllık ise kaç maaş üzerinden hesaplanmış?
Yemek kartı, yol yardımı gibi yan haklar bu rakamın içinde mi, ayrı mı?
Prim veya ikramiye garanti mi, performansa bağlı mı? Bağlıysa net hesabınıza katmayın.
Sözleşmede net ücret mi garanti ediliyor, brüt ücret mi? Bazı işverenler neti sabitler ve vergi dilimi değişiminin etkisini kendisi üstlenir.
Zam dönemlerinde artış neye uygulanacak, nete mi brüte mi?

Sık yapılan hatalar

Ocak ayındaki ilk bordroya bakıp yıl boyunca aynı neti alacağınızı varsaymak.
Geçen yılın kesinti oranlarıyla yapılmış bir hesabı bu yıl için kullanmak.
Brüt teklifi bir arkadaşınızın maaşıyla karşılaştırırken birinin net, diğerinin brüt konuştuğunu fark etmemek.
Yıllık brüt rakamı 12'ye bölüp aylık brüt sanmak; ikramiyeli teklifler daha fazla maaşa bölünmüş olabilir.

Örnek bir senaryo

Görüşmede net bir rakam üzerinde anlaştınız ve birkaç gün sonra e-postayla yalnızca brüt tutar yazan bir teklif geldi. Önce bu brüt tutarı güncel parametrelerle çalışan bir hesaplayıcıya girip yılın ilk ayı ve son ayı için ayrı ayrı net karşılığına bakarsınız. Ocak'taki net konuştuğunuz rakamı karşılıyor ama yıl sonuna doğru altına düşüyorsa, bunu işverene yazılı olarak sorarsınız: ya brüt biraz yükseltilir ya da sözleşmeye net ücretin sabit kalacağı yazılır. Bu konuşmayı sözleşme imzalanmadan önce yapmak, sonradan yapmaktan çok daha kolaydır.

Ne zaman bir uzmana danışmalı?

Yıl içinde iş değiştiriyorsanız, birden fazla işverenden ücret alıyorsanız, engellilik indirimi gibi özel bir durumunuz varsa ya da bordronuzdaki kesintiler beklentinizle tutmuyorsa bir mali müşavire danışın. Güncel vergi dilimlerini, istisna tutarlarını ve SGK tavanını her yıl GİB ve SGK'nın resmi kaynaklarından kontrol edin.